الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
83
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
جالب اينكه « هدايت » را با كلمه « على » ذكر كرده ، و « ضلالت » را با « فى » اشاره به اينكه هدايت يافتگان گويى بر مركب را هوارى نشسته ، و يا بر فراز بلندى قرار گرفته و كاملا بر همه چيز مسلطند ، در حالى كه گمراهان در گمراهى و ظلمت جهلشان فرو رفتهاند . اين نيز قابل توجه است كه نخست از « هدايت » سخن گفته سپس از « ضلالت » چرا كه در آغاز جمله نخست مىگويد « ما » و بعد مىگويد « شما » تا اشاره لطيف و كم رنگى به هدايت گروه اول و عدم هدايت گروه دوم باشد ! . گرچه توصيف « مبين » را جمعى از مفسران تنها مربوط به « ضلال » مىدانند ، چرا كه ضلالت انواعى دارد و ضلالت شرك از همه آشكارتر است . ولى اين احتمال نيز وجود دارد كه اين توصيف براى « هدايت » و « ضلالت » هر دو باشد ، زيرا در اين گونه موارد در كلمات فصحا وصف تكرار نمىشود ، بنا بر اين ، هم « هدايت » توصيف به « مبين » شده است ، و هم « ضلالت » همانگونه كه در ساير آيات قرآن اين توصيف در هر دو قسمت ديده مىشود ( 1 ) . آيه بعد باز همان استدلال را به شكل ديگرى - باز با همان لحن منصفانه اى كه خصم را از مركب لجاجت و غرور فرود آورد - ادامه مىدهد ، مىگويد : « بگو شما مسئول گناهان ما نيستيد ، و ما نيز در برابر اعمال شما مسئول نخواهيم بود » ( * ( قُلْ لا تُسْئَلُونَ عَمَّا أَجْرَمْنا وَلا نُسْئَلُ عَمَّا تَعْمَلُونَ ) * ) . عجب اينكه در اينجا پيامبر ص مامور است در مورد خودش تعبير به « جرم » كند ، و در مورد مخالفان تعبير به كارهايى كه انجام مىدهند ! و به اين ترتيب اين حقيقت را روشن سازد كه هر كس بايد پاسخگوى اعمال و كردار خويش
--> ( 1 ) به آيات 1 - سوره نمل و 12 - نور و 6 - هود و 2 - قصص و 79 - نمل مراجعه شود .